Artykuły
Funkcje i formy neogotyku. Miejsca jego występowania.
W architekturze oraz sztukach zdobniczych dziewiętnastego wieku nastąpił powrót do form, które były zaczerpnięte ze starożytności oraz gotyku. Neogotyk trwał mniej więcej od połowy osiemnastego wieku do początku dwudziestego wieku Uformował się on na skutek gotyckiej powieści oraz badań nad sztuką starożytności i średniowiecza. Na początku pojawił się on w Anglii, gdzie tradycja gotyckiego budownictwa była zawsze bardzo żywa. Początkowo styl nowego kierunku znalazł odbicie w architekturze siedzib wiejskich oraz pawilonów budowanych w parkach krajobrazowych. W wieku dziewiętnastym zaczął być wykorzystywany w obiektach użyteczności publicznej (czyli miejsca takie jak ratusze, dworce, hale), budowlach architektury sakralnej (kościoły), a także w dekoracji wnętrz, rzemiośle artystycznym, meblarstwie czy grafice użytkowej. Ze względu na bardzo wiele uwarunkowań narodowościowych czy religijnych, neogotyk pełnił przeróżne funkcje, a jego formy w konkretnych krajach były odmienne. Sięgał do wielu, poznawanych coraz lepiej, wzorów z przeszłości. Uznawany był za narodowy styl w Anglii (Parlament w Londynie) oraz w Niemczech (katedra w Kolonii). W architekturze sakralnej w Anglii neogotyk był związany z ruchem religijno-moralnej odnowy (działalność teoretyczna i architektoniczna Pugina). W architekturze krajów niemieckojęzycznych bardzo mocny był wzorzec katedralny. W naszym kraju kierunek ten zaczął się pojawiać u schyłku dziewiętnastego wieku. Był on definiowany jako neogotyk nadwiślański (Collegium Novum w Krakowie). Nowy styl różnił się od gotyku na przykład: wykorzystywanym materiałem, układem cegieł, zasadami konstrukcji. O jego charakterze stanowiło raczej zewnętrzne naśladownictwo, które zaczerpnięte było z dawnego stylu form zdobniczych. Nastała także moda na naśladowanie wszelkich innych stylów przeszłości. Między innymi były to: neoromanizm, neorenesans, neobarok, neorokoko, a także budowle, które przypominały egipskie czy arabskie. Obiekty, które powstały łączyły wiele motywów różnych stylów w jedną wielka całość. W ten właśnie sposób powstał eklektyzm. Był to kierunek, który łączył elementy treści oraz formy, które zapożyczono ze stylów oraz prądów artystycznych innych epok, nie wiodący jednak do nowej artystycznej syntezy.W połowie XIX wieku dokonany został przewrót konstrukcyjno - materiałowy; w konstrukcjach budowli zaczęto wykorzystywać żelazo. Pierwszym budynkiem, który ukazał piękno jakie wynikało z konstrukcji oraz wykorzystanego materiału był Kryształowy Pałac. Jego twórcą był angielski architekt oraz ogrodnik Joseph Paxton, który zaprojektował ten budynek wzorując się na wcześniej zbudowanej cieplarni. Został on wzniesiony z okazji Wystawy Powszechnej w Londynie w 1851 roku, spełniał rolę pawilonu wystawowego. Pałac posiadał bardzo lekki, żelazny szkielet, który składał się z elementów prefabrykowanych oraz posiadał wielkie przeszklone powierzchnie. Następnym krokiem naprzód było wynalezienie stali. Przygotował on grunt pod rozwój architektury dwudziestego wieku. Z okazji Wystawy Powszechnej w 1889 roku, na Polu Marsowym w Paryżu, francuski konstruktor oraz inżynier Gustave Eiffel wzniósł słynną wieżę (zwaną również pomnikiem możliwości technicznych). Była to potężna, a jednocześnie lekka oraz ażurowa, kratowa konstrukcja stalowa o wysokości 312 metrów oraz masie około siedmiu tysięcy ton. Wspierała się na 4 podstawach. Na jej szczycie umieszczone były anteny telewizyjne oraz radiofoniczne i stacja meteorologiczna.
Gustave Eiffel był specjalistą od żeliwnych oraz żeliwno-stalowych konstrukcji. Pozostałe jego budowle to miedzy innymi : mosty (most Aleksandra w Paryżu-1900), śluzy, wiadukty, konstrukcja pomnika Wolności w Nowym Jorku.